- wo 11 t/m za 14 april 2012 -
Lezing SPUI25 – Inleidingen – Concert Asko|Schönberg – Confrontaties: kunst, muziek, debat – Concert Koninklijk Concertgebouworkest met Huelgas Emsemble – Entrée Late Night Café – Concert Calefax Rietkwintet
Als er iets kenmerkend is voor de grote traditie van de westerse kunstmuziek dan is het wel zijn gelaagdheid. De meerstemmige muziek bloeide op in de Middeleeuwen en was op een merkwaardige manier juist verbonden met de eenvoudige eenstemmigheid van het gregoriaans. Het waren namelijk vaak deze melodieën waar als vaste basis (cantus firmus) het polyfone stemmenweefsel omheen werd gedrapeerd. Ziedaar de kunst van het componeren: een zo groot mogelijke zelfstandigheid van de verschillede stemmen bereiken zonder de welluidendheid te verliezen.
De complexiteit en gelaagdheid van het menselijk denken en voelen kreeg zijn pendant in steeds weer nieuwe klankstructuren. Iedere tijd en iedere componist neemt zo zijn eigen plaats in op de schaal tussen rationele structuurprincipes en emotionele lading. We zien tijdperken waarin de muziek neigde naar een grote complexiteit afgewisseld met een terugkeer naar eenvoud, waaruit dan meestal weer nieuwe structuurvormen opbloeiden.
Zo vormde de Ars Nova in Frankrijk een laatmiddeleeuws hoogtepunt van gelaagdheid. Guillaume de Machaut (ca. 1300 – 1377) was daarvan de belangrijke representant. Zijn Messe de Nostre Dame werd voor de kathedraal in Reims gecomponeerd. Het Concertgebouworkest heeft voor het programma Layers de in dit repertoire excellente Belgische dirigent Paul Van Nevel met zijn Huelgas Ensemble uitgenodigd. De zogenaamde isoritmiek van de late Middeleeuwen gaat zo een confrontatie aan met de hedendaagse ‘layers’ van Pärt, Ligeti en Birtwistle.
Een andere exponent van de gelaagdheid was Conlon Nancarrow. Zijn pianocomposities waren dermate snel en complex dat ze de menselijke mogelijkheden (ja, zelfs die van meesterpianist Pierre-Laurent Aimard) te boven gingen. Asko|Schönberg brengt er ensembleversies van, naast een opdrachtwerk voor dit thema van de Australische componiste Kate Moore. Ook van de New Yorker Nico Muhly zal een nieuw werk gepresenteerd worden. Twee representanten van de huidige tijd. Want wat voor muziek hoort er eigenlijk bij onze uiterst complexe, multimediale informatiemaatschappij en willen we die eigenlijk wel horen of verkiezen we juist muziek die als een rustige vluchtheuvel kan fungeren?
By writing music I am searching for truth Kate Moore
